Verval en geweld. Lelijkheid en agressie. Wanhoop en verbeelding. Niet meteen ingrediënten waarmee een dansmaker aan de slag wil. Zeker niet als daarachter de wens schuilt die negatieve elementen te vangen in de esthetiek van dans. Het in Tilburg zetelende dansgezelschap T.R.A.S.H. heeft er echter zijn handelsmerk van gemaakt. En is er groot mee geworden. Zó groot, dat het in 2009 de derde winnaar wordt van de prestigieuze Dansprijs van het Prins Bernhard Cultuurfonds Noord-Brabant. T.R.A.S.H. bestaat uit het artistieke driemanschap Kristel van Issum (choreograaf), Arthur van der Kuip (componist) en Paul van Weert (decorontwerper/beeldend kunstenaar), sinds 2009 aangevuld met Guilherme Miotto als assistent van de choreograaf.

T.R.A.S.H. lijkt er zomaar ineens te zijn. In 2001 start de groep geheel in de lijn van de underground rockscene waaruit zij voortkomt in een te slopen fabriek aan de rand van het Tilburgse stadscentrum. ‘Bagger’ is de toepasselijke naam van de eerste productie. Het publiek bestaat slechts uit een handjevol gelijkgestemden, pottenkijkers van buitenaf zijn niet welkom. ‘Schakel uw normale theaterframe uit’, is immers het devies van Kristel van Issum, Paul van Weert en Arthur van der Kuip.

Als ‘normale bezoekers’ echter weten door te dringen tot het artistieke concept van T.R.A.S.H. vallen er talloze monden open van verbazing. Met ontwrichting en voorbij gaan aan de bestaande structuren van het dansveld, zo opereert T.R.A.S.H. Met slechts minimale middelen worden overrompelende choreografieën gemaakt, die welhaast onmogelijke eisen stellen aan de uitvoerders. Lichamen worden tegen muren en vloeren gekwakt, lijven slingeren door de ruimte, dansers liggen als vaatdoeken in een hoek. De voorstelling waarmee T.R.A.S.H. het allerduidelijkst maakt wat het onder hedendaagse dans verstaat, is ‘To File for Chapter 11’ uit 2006. Kan het nog gewelddadiger, vraag je jezelf na het bijwonen van deze creatie hardop af. T.R.A.S.H. sleurt je Dante’s ‘Inferno’ mee in, een hel die hier via huiveringwekkende waanzin vorm krijgt.

De zes uitvoerders schreeuwen, rochelen en krijsen in een wolk van krankzinnigheid. Deze gifgasaanval van T.R.A.S.H. geeft een dansante blik op de onderwereld van de menselijke geest. En die is niet mals. T.R.A.S.H. maakt zijn voorstellingen zonder compromissen. De gegroeide vorm van danstheater, met zijn fysiek extremisme sluit aan bij choreografen als Anne-Teresa de Keersmaeker en Pina Bausch. Basale, bikkelharde aanpak van dansers en publiek heeft een hypnotiserende werking. In korte tijd wordt T.R.A.S.H. een begrip. Onder meer bij het bestuur van de provincie, dat de groep in 2007 een extra subsidie verstrekt van 32.000 euro, waarmee T.R.A.S.H. de buitenlandse boer op gaat. In korte tijd worden Frankrijk, Spanje en Italië en sinds kort ook Engeland veroverd. Daarmee tekenen de Tilburgers hun roem vooral buiten eigen land.

Intussen zet uiteraard ook de artistieke groei door. Foto, film en teksten doen hun intrede en het artistieke trio gaat zich met graagte ook bezighouden met onderzoek naar dans en de mogelijkheden ervan. Inmiddels hebben die onderzoekactiviteiten geleid tot de oprichting van Het Bouwhuis, waarin de groep vier maanden per jaar werkt aan interdisciplinaire, kleinschalige projecten en choreografische studies doet als voorwerk voor grote voorstellingen. In 2007 neemt T.R.A.S.H. zijn intrek in kunstenaarscentrum NS16 aan het NS-plein in Tilburg, waar de groep beschikt over een eigen studio, aanverwante vertrekken en efficiënte kantoorruimte. T.R.A.S.H. is daar vooral bezig met het creëren van de eigen waarheid. In een taal die spreekt wanneer woorden ophouden.

‘Trash’ is Engels voor afval. De naam verwijst naar de afvalcultuur waarin wij leven. Waarbij dient aangetekend, dat de groep er ook naar streeft te recyclen: structuren vernietigen om er andere voor in de plaats te laten komen. Of, om nog een stapje verder te gaan: zichzelf telkens opnieuw uit te vinden.

Financieel is de nabije toekomst van T.R.A.S.H. via subsidies goed dicht getimmerd. Dat geeft rust, maar gelukkig niet in de uiterst creatieve hoofden van de artistieke staf van T.R.A.S.H.