|
Hoe je naar dans kijkt en wat je in beweging leest blijft altijd persoonlijk. Dat is ook het mooie aan dans als kunstvorm: iedereen kan er zijn eigen associaties op loslaten. Iedereen kan in feite ook een recensie schrijven over een voorstelling. Zeker door het toenemend gebruik van internet als discussieforum is het voor veel mensen gemakkelijker een mening te publiceren, op het net bijvoorbeeld.
Hoe lastig het in eerste instantie ook lijkt om een dansvoorstelling in woorden te vatten, moeilijk hoeft het in principe niet te zijn. Belangrijk is vooraf na te gaan wat je met je beoordeling wilt vertellen. Ben je verrast? Waardoor? Vind je het saai? Hoe komt dat? Heeft het je geraakt? Welke emoties zijn dan losgekomen? Een rode draad voor je commentaar zorgt voor samenhang en spanning in je tekst.
Vaak is het handig te beginnen met iets dat je is opgevallen. Een korte beschrijving van wat je ziet helpt ook. Probeer niet te ingewikkelde woorden te gebruiken of in vaktermen te vervallen. De meest mensen die je tekst zullen lezen, kennen die vaktermen niet. Bovendien roepen ze vaak ook vragen op. Dan moet je weer uitleggen wat die vakterm betekent en verval je vaak in lange beschrijvingen. Probeer ook niet te veel vanzelfsprekendheden op te schrijven. Soms vallen mensen terug op hoe ze andere toeschouwers zien reageren. Dat werkt maar zelden. Opschrijven wat je zelf vindt en ervaart is de beste leidraad voor een recensie.
In de danswereld bestaan grofweg twee opvattingen
over recenseren:
1) Beschrijvingen die vertrekken vanuit de danstechniek
en de dansstijl.
2) Beschrijvingen die vertrekken vanuit het visioen van
de toeschouwer.
|
Beide manieren zijn interessant om uit te proberen.
De eerste blijft dichter op de voorstelling, met als valkuil dat de tekst wat droger wordt.
De tweede permitteert zich meer vrijheid met als valkuil dat de lezer geen beeld krijgt van de voorstelling.
Belangrijk is in ieder geval dat je in je commentaar een beeld probeert op te roepen van de voorstelling (of een deel van de voorstelling). Vervolgens plaats je de voorstelling in een context door iets meer te vertellen over de choreograaf – heeft hij eerder werk gemaakt dat vergelijkbaar is of juist totaal anders, is hij jong of al ervaren – en over de dansstijl. Daarna schrijf je langzaam naar een oordeel toe.
Een oordeel moet uit meer bestaan dan alleen maar ‘mooi’, ‘saai’ of ‘spannend’. De bedoeling is dat je je oordeel onderbouwt met argumenten. Waarom vind je iets mooi, saai of spannend? Dit betekent dat je al tijdens het kijken goed moet opletten op wat de voorstelling bij je oproept. Als je afdwaalt, vraag je dan af waarom je afdwaalt. Als je geboeid bent, vraag je dan af waardoor je geboeid bent. Als je geëmotioneerd raakt, let dan op wat die gevoelens los maakt. Om dit proces goed onder de knie te krijgen zijn de kijkvragen en de kijk-‘strengen’ van Valerie Preston-Dunlop (elders op deze site) handig om te gebruiken. Hoe meer je oefent in het ontrafelen van een choreografie, hoe vanzelfsprekender je op van alles gaat letten. En hoe meer je ‘leest’ in een dansvoorstelling. Veel recensies lezen over dans helpt ook! Zo kun je laten zien, dat kijken naar dans meer is dan alleen het zien van beweging.
|